Cơ tứ đầu đùi (Quadriceps Femoris Muscle) là một nhóm cơ ở vị trí phía trước đùi và là cơ khỏe nhất trong cơ thể người. Tên theo tiếng La-tinh nghĩa là “bốn đầu” vì chứa 4 loại cơ riêng biệt: Cơ rộng ngoàiCơ rộng giữaCơ rộng trong và Cơ thẳng đùi.

  • Cơ rộng trong là một phần của cơ tứ đầu đùi, nằm ở mặt trước – trong đùi, kéo dài từ 1/2 trên xương đùi xuống tận đầu gối.

  • Thớ cơ chạy chéo xuống dưới – ra trước, đặc biệt đoạn thấp tạo thành phần gọi là Vastus medialis oblique (VMO), rất quan trọng trong giữ vững xương bánh chè.

Nguyên ủy

  • Bắt đầu từ một số điểm của xương đùi, phần dưới của đường gian mấu chuyển trước (intertrochanteric line), mào lược (pectineal line) của xương đùi, mép giữa của đường ráp xương đùi và gần nửa của đường mỏm trên lồi cầu trong.

  • Cơ đi xuống theo đường xiên qua đùi với các sợi cơ 

Bám tận

  • Hội tụ thành gân cơ tứ đầu, bao quanh xương bánh chè → tiếp tục tạo thành dây chằng bánh chè (ligamentum patellae) → bám vào lồi củ chày (tibial tuberosity)

Dây thần kinh chi phối

  • Được điều khiển bởi thần kinh đùi (femoral nerve, L2–L4).

Chức năng

  • Duỗi khớp gối (Duỗi cẳng chân ở khớp gối)

  • Giữ vững và kéo xương bánh chè vào trong, chống lại lực kéo ra ngoài của cơ rộng ngoài → ngăn trật bánh chè.

 

CÁC BỆNH LÝ  LIÊN QUAN CƠ CƠ RỘNG TRONG THƯỜNG GẶP

Trong vận động, đặc biệt là thể thao, cơ tứ đầu đùi có vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng do thường xuyên hoạt động và phải chịu áp lực cao, điều này khiến nhóm cơ này rất dễ gặp phải chấn thương. Tổn thương ở cơ tứ đầu đùi có thể gây ra đau đớn và suy nhược. Căng, rách và co thắt cơ tứ đầu đùi là những trường hợp phổ biến có thể gặp phải, nhất là trong thể thao như điền kinh, bóng đá… và làm trì hoãn thời gian luyện tập và thi đấu.

1. Căng cơ: 

  • Nguyên nhân: chân giảm tốc đột ngột (đá), co rút mạnh ở cơ tứ đầu đùi (chạy nước rút), giảm tốc nhanh chóng (thay đổi hướng đột ngột).

    • Triệu chứng: được xếp vào 3 mức độ từ nhẹ đến rách hoàn toàn.

    • Mức 1: cảm giác nhói hoặc căng tức ở vùng đùi, khó chịu nhẹ khi đi lại, có thể bị sung hoặc sờ thấy khối u.

    • Mức 2: cảm thấy đau dữ dội khi chạy, nhảy hoặc đá, đi lại khó khăn, sưng tấy hoặc bầm tím, không thể uốn cong hoàn toàn đầu gối.

    • Mức 3: đau dữ dội ở phía trước đùi, không thể đi lại nếu không có nạng, tạo ra chỗ phồng lên ở cơ, khó di chuyển hoặc ngừng hoạt động mạnh trong 6 – 12 tuần.

 

2. Đụng giập, thâm tím: 

  • Nguyên nhân: những môn thể thao yêu cầu khởi động nhanh (chạy bộ) hoặc những môn thể thao có tính đối kháng cao (bóng đá, bóng rổ, đấm bốc…).

  • Triệu chứng: một lực lớn tác động lên cơ tứ đầu đùi gây đứt các sợi cơ, ban đầu các triệu chứng không đáng kể nhưng sau 24 giờ sẽ tụ máu và gây ra đau, sung, cứng và suy giảm chức năng hoạt động của cơ.

 

3. Đứt, rách cơ: 

  • Nguyên nhân: những động tác va chạm mạnh khi tiếp đất, ngã

  • Triệu chứng: vài trường hợp không thể đi lại hay thẳng đầu gối khi không có sự trợ giúp, đau đầu gối cấp tính, sưng tấy hoặc sờ thấy được chỗ đứt, vết lõm, thấy được khối máu tụ, thường bị nhầm lẫn là bông gân nên dễ bị bỏ sót.

 

4. Viêm cơ cốt hóa (Myositis Ossificans – MO) là một biến chứng nghiêm trọng có liên quan đến co thắt cơ tứ đầu đùi. 

  • Nguyên nhân: đây là trường hợp tăng sinh khối không phải ung thư (non-neoplastic proliferation) của xương và sụn ở vùng tổn thương do sự đụng giập (contusion) và tỷ lệ được báo cáo từ 9% đến 17%. 

  • Triệu chứng: trong trường hợp nghi ngờ bị viêm cơ cốt hóa nếu các triệu chứng trở nên xấu đi sau 2-3 tuần kèm theo mất khả năng gập đầu gối và sưng tấy dai dẳng.