Cơ may (Sartorius muscle) là cơ mảnh dẹt và dài nhất trong cơ thể người.

.

Nguyên ủy

  • Gai chậu trước trên (spina iliaca anterior superior – ASIS).

  • Các sợi gân dần hình thành một bụng cơ mỏng, phẳng kéo dài qua mặt trước đùi và cơ đi xuống gần như thẳng đứng qua mặt trong của đùi, sau đó cơ tiếp tục đi qua mặt trong của khớp gối 

Bám tận

  • Mặt trong của xương chày (ở phía trước, trên), cùng với gân của cơ thon và cơ bán gân, tạo thành ngỗng chân (pes anserinus superficialis)

Dây thần kinh chi phối

  • Được điều khiển bởi nhánh dây thần kinh đùi (femoral nerve), bao gồm L2 – L3.

Chức năng

  • Do chạy chéo từ ngoài → trong, cơ may có nhiều động tác phối hợp:

  • Ở khớp háng: gấp, dạng, xoay ngoài đùi.

  • Ở khớp gối: gấp cẳng chân và xoay trong khi gối gấp.

  • Vì các động tác phối hợp này giống động tác ngồi xếp bằng, nên cơ may còn được gọi là “cơ của thợ may”.

    .

 

CÁC BỆNH LÝ  LIÊN QUAN CƠ CƠ MAY THƯỜNG GẶP

1. Chấn thương – rách cơ hoặc gân

  • Gặp ở vận động viên (đá bóng, chạy nước rút, võ thuật).

  • Do động tác dạng – xoay ngoài – gấp háng quá mức, hoặc khi đổi hướng đột ngột.

  • Triệu chứng: đau dọc theo mặt trước – trong đùi, sưng nề, yếu khi gấp háng hoặc gấp gối.

 

2. Viêm gân cơ may tại ngỗng chân (Pes anserine tendinitis/bursitis)

  • Cơ chân ngỗng là nhóm cơ gồm cơ may, cơ thon và cơ bán gân. Bệnh nhân thường bị đau ở chỗ chèn cơ, vị trí dưới khe khớp gối khoảng 5cm, đứng lên khó khăn khi đang ở tư thế ngồi, cơn đau dữ dội khi ngồi chồm hổm, quì gối hay ngồi xếp bằng. Thường gặp ở những người trung niên, và các bệnh lí có thể đi kèm như: thoái hóa khớp gối, viêm khớp gối, thấp khớp…

  • Trong thực tế lâm sàng, viêm gân/ngỗng chân (Pes anserine tendinitis/bursitis) là bệnh thường gặp nhất liên quan đến cơ may.

  • Do chỗ bám chung của cơ may, cơ thon, cơ bán gân vào mặt trong xương chày bị viêm.

  • Nguyên nhân: vận động lặp đi lặp lại (chạy bộ, leo cầu thang), béo phì, thoái hóa khớp gối.

  • Triệu chứng: đau mặt trong gối (dưới khe khớp trong), tăng khi gập gối, leo cầu thang.

 

3. Đau cơ – co cứng cơ may

  • Do hoạt động quá mức hoặc sai tư thế.

  • Có thể gây giới hạn động tác bắt chéo chân (tư thế xếp bằng).

 

4. Tổn thương thần kinh chi phối (nhánh thần kinh đùi)

  • Khi thần kinh đùi bị tổn thương (do chấn thương vùng chậu, phẫu thuật), cơ may yếu, bệnh nhân khó gấp đùi và gấp gối phối hợp.