Cơ khuỷu (Anconeus muscle) là một cơ nhỏ, hình tam giác của cánh tay, nằm ở sau khuỷu tay, kéo dài từ cuối xương cánh tay đến đầu xương trụ.

Cơ thuộc khoang duỗi ngoài cùng, cùng với cơ ngửa dài, cơ duỗi cổ tay quay dài, cơ duỗi cổ tay quay ngắn, cơ duỗi chung các ngón tay, cơ duỗi ngón út và cơ duỗi cổ tay trụ.

Nguyên ủy

  • Bắt nguồn từ một gân cơ ở mặt lưng của mỏm lồi cầu ngoài (lateral epicondyle) xương cánh tay, gần với gân cơ duỗi chung

Bám tận

  • Gân cơ đi theo đường xiên vào trong và hình thành bụng cơ trước khi chèn vào mặt ngoài mỏm khuỷu (olecranon) của xương trụ.

Dây thần kinh chi phối

  • Được điều khiển bởi dây thần kinh quay (Radial nerve, C7–C8, đôi khi T1)

Chức năng

  • Hỗ trợ cơ tam đầu duỗi cẳng tay tại khớp khuỷu.

  • Giúp ổn định khớp khuỷu khi duỗi. Cơ còn làm căng bao khớp cánh tay trụ, ngăn ngừa tổn thương khi duỗi quá mức.

  • Hỗ trợ động tác ngửa và sấp cẳng tay nhẹ bằng cách điều chỉnh trụ.

  • Do gắn với xương trụ, cơ còn có chức năng dạng xương trụ thông qua chuyển động ngửa cẳng tay, quan trọng trong việc cố định xương trụ và cho phép quay cẳng tay (như hoạt động xoay tuốc nơ vít).

 

CÁC BỆNH LÝ LIÊN QUAN CƠ KHUỶU THƯỜNG GẶP

  • Hiếm khi bị tổn thương riêng lẻ.

  • Có vai trò phụ trong chấn thương khớp khuỷu (ví dụ: trật khớp, gãy mỏm khuỷu).

  • Đôi khi gây nhầm lẫn với phần thấp của cơ tam đầu khi phẫu tích hoặc chẩn đoán hình ảnh.

  • Một biến thể giải phẫu (anatomical variation) được tìm thấy ở 1/3 dân số, mặc dù hầu hết vô hại, nhưng vài trường hợp liên quan về mặt lâm sàng như cơ anconeus epitrochlearis. Biến thể này bắt nguồn từ mỏm lồi cầu trong (medial epicondyle) xương cánh tay tới rãnh xương trụ (ulnar groove), do đó cơ qua rãnh xương trụ. Vì dây thần kinh trụ cũng nằm ở khu vực này, trong trường hớp phì đại (ở những vận động viên cử tạ), cơ có thể gây chèn ép vào dây thần kinh, dẫn đến tê liệt nửa bên bàn tay – ngón út và ngón áp út, và cũng gây ra đau ở khuỷu tay (hội chứng chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu tay – cubital tunnel). 

  • Trong vài trường hợp nếu cơ có trigger point, sẽ gây đau ngay trên khuỷu tay, có thể dẫn đến hội chứng tennis elbow, xuất hiện các triệu chứng như đau và sưng nề trên lồi cầu ngoài, lan dọc xuống cẳng tay và tới ngón giữa và ngón áp út.