Cơ chậu sườn (Iliocostalis muscle) là cơ lưng sâu, phần ngoài cùng của nhóm cơ dựng sống (erector spinae), đóng vai trò quan trọng trong việc giữ tư thế, duỗi cột sống, và gấp nghiêng thân.
Cơ chậu sườn được chia thành ba phần dựa vào nguyên ủy: chậu sườn cổ, chậu sườn ngực và chậu sườn thắt lưng. 

Nguyên ủy - Bám tận

  • Phần cơ chậu sườn cổ: từ các góc sườn 3 – 6. Các sợi cơ chèn vào mỏm ngang đốt sống C4 – C6. 

  • Phần cơ chậu sườn ngực: từ các góc sườn 7 – 12. Các sợi cơ chèn vào góc các xương sườn phía trên (sườn 1 – 6) và mỏm ngang đốt sống C7.

  • Phần cơ chậu sườn lưng: được chia thành 2 phần:

    • Phần thắt lưng: bắt nguồn từ mào cùng bên (ngoài), phần cuối trong của mào chậu và mạc ngực thắt lưng. Các sợi cơ chạy lên trên và chèn vào mỏm ngang đốt sống L1 – L4 và đến các phần lân cận của lớp giữa mạc ngực – thắt lưng.

    • Phần lồng ngực: bắt nguồn từ cùng vị trí với thắt lưng dưới dạng bao cân bao phủ phần thắt lưng. Các sợi hướng lên trên, chếch ra phía sau và chèn vào góc sườn 5 – 12, phía ngoài của phần cơ chậu sườn ngực. 

Dây thần kinh chi phối

  • Phần cơ chậu sườn cổ được điều khiển bởi thần kinh sống cổ.

  • Phần cơ chậu sườn ngực được điều khiển bởi thần kinh sống ngực 

  • Phần cơ chậu sườn lưng được điều khiển bởi thần kinh sống thắt lưng

Chức năng

  • Hai bên co cùng lúc: Duỗi cột sống (thắt lưng, ngực, cổ)

  • Một bên co: Gấp nghiêng cột sống cùng bên

  • Giữ tư thế đứng thẳng, ổn định thân mình.

 

CÁC BỆNH LÝ  LIÊN QUAN CƠ CHẬU SƯỜN THƯỜNG GẶP

Căng cơ chậu sườn (Iliocostalis strain)

  • Thường do: nâng vật sai tư thế, vn động quá mức (đặc biệt phần thắt lưng)

  • Triệu chứng: Đau thắt lưng, đau cạnh cột sống, Đau tăng khi gấp hoặc xoay than

Myofascial pain syndrome (hội chứng đau cân cơ)

  • Cơ chậu sườn dễ xuất hiện trigger points

  • Đau lan ra vùng lưng, hông, thậm chí mông hoặc bả vai (nếu phần cổ-ngực bị ảnh hưởng)

Đau lưng cơ học:

  • Do yếu cơ dựng sống, làm việc tư thế sai

  • Cơ chậu sườn thường gồng quá mức để giữ cột sống → co thắt, đau

Liên quan đến thoát vị đĩa đệm (gián tiếp)

  • Cơ chậu sườn co cứng để bảo vệ khu vực tổn thương → gây thêm đau và hạn chế vận động