Cơ căng mạc đùi (Tensor fasciae latae muscle) là cơ hình thoi, nằm ở mặt trước bên của đùi, phần trên là thịt, phần dưới là cân cơ. Cơ căng mạc đùi thuộc cơ lớp nông.

Mặc dù không phải là cơ mông chính, cơ căng mạc đùi hoạt động phối hợp chặt chẽ với các cơ mông và có ảnh hưởng lớn đến ổn định khung chậu, vận động hông và khớp gối

.

Nguyên ủy

  • Mào chậu, gai chậu trước trên: những sợi cơ nhập vào căng mạc, được lớp sâu căng mạc bao quanh, tạo thành 1 hệ thống cơ ở đùi

Bám tận

  • Bám vào dải chậu chày (iliotibial tract) – một dải mô gân dài chạy xuống mặt ngoài đùi

  • Dải chậu chày sau đó bám vào lồi cầu ngoài xương chày

Dây thần kinh chi phối

  • Được điều khiển bởi nhánh thần kinh mông trên (L4-S1).

Chức năng

  • Nhiệm vụ chính của cơ căng mạc đùi là duy trì sức căng của dải chậu chày. 

  • Cơ tạo nên các cử động dang hông  từ vị thế hông gập

  • Xoay trong khớp hông.

  • Khi hoạt động cùng cơ mông lớn và dải chậu chày, cơ căng mạc đùi giúp ổn định khớp hông bằng cách giữ đầu xương đùi nằm trong ổ cối. Cơ căng mạc đùi khi hoạt động cùng cơ mông lớn sẽ giúp làm ổn định khớp gối khi gập gối cũng như khi duỗi gối..

 

CÁC BỆNH LÝ  LIÊN QUAN CƠ CĂNG MẠC ĐÙI THƯỜNG GẶP

1. Căng hoặc co rút TFL (TFL tightness)

  • Nguyên nhân: Ngồi quá nhiều, tập sai cách, mất cân bằng cơ quanh hông.

  • Triệu chứng: Căng tức, đau vùng hông – mặt ngoài đùi; giảm tầm vận động hông.

2. Đau dải chậu chày (Iliotibial Band Syndrome – ITBS)

  • TFL quá hoạt động → căng dải chậu chày → chèn ép phần ngoài đầu gối.

  • Thường gặp ở: Người chạy bộ, đạp xe.

3. Trigger point đau lan

  • TFL có thể gây đau lan xuống mặt ngoài đùi, đôi khi dễ nhầm với đau thần kinh tọa.