Cơ bán gai (Semispinalis) là một nhóm cơ sâu thuộc lớp giữa của các cơ nội tại ở lưng (nhóm cơ ngang gai - transversospinalis). Nhóm cơ này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tư thế và vận động của cột sống và đầu.

Cơ bán gai được chia thành ba phần chính dựa trên vị trí giải phẫu:

  • Cơ bán gai đầu (Semispinalis capitis): Nằm ở vùng gáy, ngay dưới cơ gối đầu. Đây là phần mạnh nhất của nhóm.

  • Cơ bán gai cổ (Semispinalis cervicis): Nằm sâu ở vùng cổ.

  • Cơ bán gai ngực (Semispinalis thoracis): Kéo dài ở vùng lưng trên và giữa.

Nguyên ủy

  • Phần đầu: mỏm khớp C4-C7, mỏm ngang T1-T6

  • Phần cổ: mỏm ngang T1-T6

  • Phần ngực: mỏm ngang T6-T10.

Bám tận

  • Phần đầu: xương chẩm, giữa đường cong chẩm trên và dưới

  • Phần cổ: mặt sau gai đốt song C2-C5

  • Phần ngực: gai đốt song C6-T4

Dây thần kinh chi phối

  • Được điều khiển bởi dây thần kinh chẩm lớn và nhánh sau của thần kinh gai sống tương ứng.

Chức năng

  • Duỗi cột sống và đầu: Khi các cơ ở cả hai bên (trái và phải) cùng co, chúng giúp duỗi thẳng cột sống cổ, ngực và ngửa đầu ra sau.

  • Xoay cột sống: Khi chỉ một bên co, nó giúp xoay các đốt sống sang phía đối diện (xoay đối bên).

  • Duy trì tư thế: Giúp ổn định cột sống trong các hoạt động tĩnh và động.